Bài 3: Các hệ thức lượng trong tam giác và giải tam giác

Ở lớp 9, chúng ta đã biết về các hệ thức lượng trong tam giác vuông, bài học này cho chúng ta kiến thức về Các hệ thức lượng trong tam giác thường, liệu chúng có khác gì kiến thức lớp dưới, và thế nào là giải tam giác?

Tóm tắt lý thuyết

1.1. Định lí côsin trong tam giác

Xét tam giác ABC vuông tại A, ta có:

tamgiacvuong

Ta đã biết rằng: BC2=AB2+AC2

hay BC2=AB2+AC2

Chứng minh ngắn gọn theo tích vô hướng của hai vectơ ở bài học trước ta có được điều trên.

Như vậy, ta có phát biểu về định lí côsin trong tam giác:

Trong tam giác ABC, gọi Ab=c;AC=b;BC=a, ta có:

a2=b2+c22bc.cosA

b2=a2+c22ac.cosB

c2=a2+b22ab.cosC

Từ đó, ta có hệ quả sau: 

cosA=b2+c2a22bc

cosB=a2+c2b22ac

cosC=a2+b2c22ab

1.2. Định lí sin trong tam giác

Cho hình vẽ: 

noitiepduongtron

Ta dễ dàng nhận thấy rằng: 

a=2RsinA,b=2RsinB,c=2RsinC

Chứng minh tương tự với tam giác thường, hệ thức trên vẫn đúng!

Ta rút ra được định lí sau:

Với mọi tam giác ABC, ta có:

asinA=bsinB=csinC=2R

1.3. Tổng bình phương hai cạnh và độ dài đường trung tuyến của tam giác

Cho tam giác ABC có đường trung tuyến AM.

trungtuyen

Gọi ma;mb;mc lần lượt là các đường trung tuyến ứng với các cạnh a, b, c. Khi đó:

ma2=b2+c22a24

mb2=a2+c22b24

mc2=a2+b22c24

1.4. Diện tích tam giác

Ngoài kiến thức tính diện tích đã học ở cấp dưới là bằng nửa tích cạnh đáy nhân với chiều cao tương ứng, ta còn được biết thêm với các công thức sau:

Với tam giác ABC, kí hiệu ha;hb;hc lần lượt là các đường cao ứng với các cạnh a, b, c. R, r là bán kính đường tròn ngoại tiếp và nội tiếp tam giác ABC, p=12(a+b+c) là nửa chu vi của tam giác, ta có các công thức tính diện tích S của tam giác ABC như sau:

S=12a.ha=12b.hb=12c.hc

S=12ab.sinC=12ac.sinB=12bc.sinA

S=abc4R

S=pr

S=p(pa)(pb)(pc)

1.5. Giải tam giác và ứng dụng thực tế

Giải tam giác là tính độ dài các cạnh và số đo các góc của tam giác dựa trên điều kiện cho trước.

Ví dụ: Cho hình vẽ sau:

tamgiacABC

Hãy giải tam giác ABC.

Ta có: 

a2=b2+c22bc.cosA

62=52+3,6122.5.3,61.cosA

36=25+13,0336,1.cosA

cosA=0,056 A^86,77o

Tương tự: 

b2=a2+c22ac.cosB

3,612=62+522.6.5.cosB

cosB=0,779 B^36,92o

C^=180oA^B^56,3o

Bài tập minh họa

 
 

Bài tập cơ bản

Bài 1: Cho tam giác ABC có A^=60o,B^=80o,a=6. Tính hai cạnh a và c.

Hướng dẫn:

tamgiacABC

Dễ dàng tìm được C^=180o60o80o=40o

Ta sẽ tính bán kính đường tròn ngoại tiếp tam giác ABC là R:

asinA=2R=6sin60o=43

Vậy: bsinB=43b=sinB.43=6,823

csinC=43c=sinC.43=4,45

Bài 2: Tam giác ABC có a=10,b=11,c=14. Gọi M là trung điểm của cạnh BC. Tính độ dài AM.

Hướng dẫn:

trung tuyen AM

Ta có: AM2=AB2+AC22BC24=112+14221024=11,55

Bài tập nâng cao

Bài 1: Cho tam giác ABC có 3 cạnh a, b, c lần lượt là 5, 7 ,10. Cạnh của hình vuông có diện tích bằng diện tích tam giác ABC là bao nhiêu?

Hướng dẫn:

tam giác tù

Áp dụng công thức Hê rông tính diện tích, ta có:

p=a+b+c2=11

S=11(115)(1110)(117)=16,24(dvdt)

Vậy cạnh của hình vuông có cùng diện tích trên là:

a=S=4,03

Bài 2: Cho hình vẽ sau, biết AD=5,BD=15 và các góc cho trước. Tính độ dài BC.

goc va do lon tam giac

Hướng dẫn:

Xét tam giác ADB vuông tại D, ta có: AB=AD2+BD2=510

Ta có: tanABD=ADBD=13ABD^=18,43o

ABC^=90oABD^=71,57o

ACB^=180oABC^BAC^=63,43o

Gọi R là bán kính đường tròn ngoại tiếp tam giác ABC, ta có: 

R=AB2sinACB=8,84

Mặc khác, R=BC2sinBAC=8,84BC=2R.sinBAC=12,5

3. Luyện tập Bài 3 chương 2 hình học 10

Ở lớp 9, chúng ta đã biết về các hệ thức lượng trong tam giác vuông, bài học này cho chúng ta kiến thức về Các hệ thức lượng trong tam giác thường, liệu chúng có khác gì kiến thức lớp dưới, và thế nào là giải tam giác?

3.1 Trắc nghiệm về Các hệ thức lượng trong tam giác và giải tam giác

Để cũng cố bài học xin mời các em cũng làm Bài kiểm tra Trắc nghiệm Hình học 10 Bài 3 để kiểm tra xem mình đã nắm được nội dung bài học hay chưa.

Câu 2- Câu 5: Xem thêm phần trắc nghiệm để làm thử Online 

3.2 Bài tập SGK và Nâng Cao về Các hệ thức lượng trong tam giác và giải tam giác

Bên cạnh đó các em có thể xem phần hướng dẫn Giải bài tập Hình học 10 Bài 3 sẽ giúp các em nắm được các phương pháp giải bài tập từ SGK hình học 10 Cơ bản và Nâng cao.

Bài tập 27 trang 66 SGK Hình học 10 NC

Bài tập 28 trang 66 SGK Hình học 10 NC

Bài tập 29 trang 66 SGK Hình học 10 NC

Bài tập 30 trang 66 SGK Hình học 10 NC

Bài tập 31 trang 66 SGK Hình học 10 NC

Bài tập 32 trang 66 SGK Hình học 10 NC

Bài tập 33 trang 66 SGK Hình học 10 NC

Bài tập 34 trang 66 SGK Hình học 10 NC

Bài tập 35 trang 66 SGK Hình học 10 NC

Bài tập 36 trang 66 SGK Hình học 10 NC

Bài tập 37 trang 66 SGK Hình học 10 NC

Bài tập 38 trang 66 SGK Hình học 10 NC

4. Hỏi đáp về bài 3 chương 2 hình học 10

Nếu có thắc mắc cần giải đáp các em có thể để lại câu hỏi trong phần Hỏi đáp, cộng đồng Toán Chúng tôi sẽ sớm trả lời cho các em. 

Tham khảo thêm

Bình luận

Thảo luận về Bài viết

Có Thể Bạn Quan Tâm ?